Nhắc tới kinh tế số, hầu như ai cũng nghĩ đến bán hàng online. Nhưng hãy nhìn một chuyến bay: giá vé hiện ra sau một giây là kết quả của hệ thống đang đọc dữ liệu đặt chỗ, số ghế trống và nhu cầu thay đổi từng giờ. Ra đến sân bay, dữ liệu tiếp tục điều phối thủ tục, hành lý, suất ăn, nhiên liệu và lịch bảo dưỡng tàu bay.

Hãng bay dùng trí tuệ nhân tạo để tối ưu giá vé và dự báo hỏng hóc thiết bị; sân bay thông minh cho làm thủ tục bằng sinh trắc học và dự báo nhu cầu để điều nhân lực trước khi ùn tắc; Cảng hàng không quốc tế Long Thành cũng được định hướng theo mô hình sân bay xanh và thông minh. Tất cả đều là kinh tế số — và mỗi hệ thống bên trong nó đều cần người vừa đọc được dữ liệu, vừa hiểu doanh nghiệp kiếm tiền bằng cách nào.

Kinh tế số không phải một ngành riêng đứng cạnh công nghiệp hay nông nghiệp. Đó là phần giá trị được tạo ra nhờ công nghệ số và dữ liệu, nằm rải trong mọi ngành. Theo cách đo của Cục Thống kê, nó gồm hai nhóm:

Một hãng hàng không vẫn bán vé và chở khách như trước, nhưng giá vé nay do hệ thống dữ liệu tính theo giờ, lịch bảo dưỡng do mô hình dự báo đề xuất, phần lớn vé bán qua kênh trực tuyến. Ngân hàng mở tài khoản bằng định danh điện tử, chấm điểm tín dụng bằng dữ liệu; siêu thị dự báo lượng hàng theo từng cửa hàng; nông nghiệp bán qua sàn và theo dõi vùng trồng bằng cảm biến. Giá trị tăng thêm từ những thay đổi đó chính là phần kinh tế số của mỗi ngành.

Trước đây doanh nghiệp tuyển riêng nhân sự công nghệ và nhân sự kinh doanh; nay ranh giới ấy mờ dần. Khoảng trống nhân lực lớn nhất của nền kinh tế số nằm đúng ở vùng giao thoa: người biết đưa công nghệ vào mô hình kinh doanh, đặt câu hỏi đúng với dữ liệu và hiểu tác động của công nghệ lên chuỗi giá trị.

Con số cho thấy độ vênh. Năm 2025, lĩnh vực CNTT cần khoảng 700.000 nhân lực nhưng đào tạo trong nước chỉ đáp ứng chừng 500.000 — thiếu khoảng 200.000 người; trong hơn 50.000 sinh viên tốt nghiệp mỗi năm, chỉ khoảng 30% đáp ứng ngay được yêu cầu công việc. Ở vùng giao thoa với kinh doanh, nguồn đào tạo còn mỏng hơn: Kinh tế số là ngành học mới, đến năm 2026 vẫn đang được nhiều trường mở lần đầu.

Khoảng cách còn giãn ra. Cả nước hiện có khoảng 74.000 doanh nghiệp CNTT với hơn 1,2 triệu lao động, dự báo tăng lên khoảng 3 triệu vào 2030. Cùng mốc đó, Nghị quyết 57-NQ/TW đặt mục tiêu kinh tế số đạt tối thiểu 30% GDP, còn Chiến lược quốc gia đặt mục tiêu nhân lực kinh tế số đạt trên 3% lực lượng lao động.

Chính bài toán nhân lực đó là lý do năm 2026, Học viện Hàng không Việt Nam tuyển sinh ngành Kinh tế số, do Khoa Kinh tế Hàng không phụ trách. Ngành không đào tạo lập trình viên, cũng không đào tạo cử nhân kinh tế thuần túy, mà nhắm đúng lớp nhân lực đứng giữa: hiểu dữ liệu đủ để làm việc, hiểu kinh doanh đủ để ra quyết định.

Bên cạnh nền tảng kinh tế – quản trị, sinh viên học các học phần cốt lõi:

Trước khi tốt nghiệp có Thực tập doanh nghiệp theo hình thức capstone cùng khóa luận (hoặc hai học phần thay thế).

Sinh viên Học viện còn một lợi thế riêng: hiểu nghiệp vụ hàng không và biết đọc dữ liệu là kết hợp hiếm trên thị trường lao động — khi hàng không, logistics và dịch vụ sân bay số hóa rất nhanh nhưng nhân sự phần lớn chỉ mạnh một trong hai.